plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارشنبه ۲۸ فروردين ۱۴۰۰ ساعت ۱۲:۰۳
کد مطلب : ۳۷۰۴

گزارش فعالیت‌های کمیته مخاطرات بیولوژیکی سازمان نقشه‌برداری کشور در زمینه ویروس کرونا

به‌منظور کنترل شیوع و انتشار ویروس کرونا، رصد و پایش شیوع بیماران مبتلا به کرونا و همچنین ایجاد آمادگی در حوزه‌های تشخیصی و درمانی، نیاز به اطلاعات مربوط به وضعیت، محل دقیق، نوع و افراد درگیر در بحران کرونا می‌باشد. اطلاعات حاصل از داده‌های اطلاعات مکانی معتبر و دقیق، به اضافه دانش علمی ویروس شناسان و سایر متخصصان پزشکی، منبع اصلی و اساسی برای مسئولان می‌باشد. درواقع یکی از بزرگترین مشکلات در مدیریت بحران کرونا، کمبود اطلاعات و همچنین نیاز به داده‌های آنی و به‌هنگام از شرایط است. تولید داده‌های مکانی ضروری در پایش و کنترل شیوع کرونا توسط سازمان‌های رسمی متولی داده‌های مکانی در کنار مشارکت داوطلبانه شهروندان در فراهم کردن اطلاعات فوق، می‌تواند راه حل مؤثری برای مدیریت بحران کرونا باشد. شهروندان و نیروهای امدادی می‌توانند به عنوان تولیدکنندگان داوطلب داده‌های مکانی مرتبط در جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز و گزارش آن‌ها و امکان استخراج اطلاعات مفید و انجام تحلیل‌های پیچیده مکانی به مدیران بهداشتی و درمانی کمک نمایند. در این گزارش، عملکرد کمیته مدیریت بحران مخاطرات بیولوژیکی(کرونا و ...) سازمان نقشه‌برداری کشور در راستای نیل به توسعه پایدار، با به‌کارگیری سامانه‌ها و زیرساخت‌های اطلاعات مکانی به‌عنوان ابزاری برای کمک به تصمیم‌سازی مسئولین در بحران کرونا تشریح شده است.
plusresetminus
اپیدمی ویروس کرونا درحال حاضر موجب مختل شدن زندگی انسان‌ها درسراسر جهان شده که پرداختن به این موضوع و بررسی آن از منظر ویژگی‌­های جغرافیایی ضرورت می­‌یابد. مدیریت بحران ناشی از ویروس کرونا، موضوع مهمی است که می‌توان به وسیله مشاهده سیستماتیک، تجزیه و تحلیل مکان‌های بیماران (منازل یا محیط کار)، بیمارستان‌ها و کلینیک‌ها و توزیع و ارائه خدمات بهداشتی و درمانی مناسب در خصوص کاهش آثار، آمادگی لازم، امداد رسانی سریع و بهبودی آن اقدام کرد. اطلاعات حاصل از داده‌های اطلاعات مکانی معتبر و دقیق، به اضافه تمام دانش علمی ویروس شناسان مشهور و سایر متخصصان پزشکی، منبع اصلی و اساسی برای مسئولان است.

در دسترس بودن اطلاعات مکانی بروز یکی از نیازهای اساسی جهت مدیریت هر بحرانی می­‌باشد. در واقع بدون وجود اطلاعات دقیق و بهنگام مکانی امکان مدیریت بهینه بحران وجود ندارد. لازم است تا با بکارگیری چارچوب­‌ها و فن­آوری­‌های مناسب دسترسی به داده­‌های مکانی مورد نیاز مدیریت بحران را فراهم کرده و در نتیجه مدیریت بحران را تسهیل و کیفیت آن را ارتقاء داد. در این خصوص می‌توان زیر ساخت داده مکانی (SDI) را بعنوان سیستمی کارآمد در جهت جمع­‌آوری اطلاعات مورد نیاز به منظور مقابله با بحران و مدیریت داده­‌های مکانی بخدمت گرفت، زیرا می‌توان از بستر زیر ساخت داده­‌های مکانی بمنظور به اشتراک‌­گذاری اطلاعات و اطلاع­‌رسانی در مورد داده‌­های مکانی و ایجاد محیط تعاملی برای کاربران جهت دسترسی به داده‌­های همدیگر استفاده می‌­کنند.

در راستاي ارتقا و بهبود خدمت‌رساني به عموم جامعه و دستگاه‌هاي دولتي در راستای مدیریت بهتر شیوع ویروس کرونا، سازمان نقشه‌برداري كشور براي نخستين بار از زمان تاسیس، اقدام به تشكيل «كميته مخاطرات بيولوژيكي» ذيل «كميسيون مديريت بحران» خود نمود. هدف اين كميته، پشتيباني مكاني از مديريت بحران در حوزه جمع‌آوري اطلاعات، شناسايي، رصد و پايش مخاطرات بیولوژیک از طریق تهيه اطلاعات مكاني به‌روز و ارائه نقشه‌های موضوعی و خدمات مکان­‌مبنای مرتبط با این موضوع در بستر زيرساخت داده‌هاي مكاني (SDI) و در قالب به‌کارگیری ژئوپورتال می‌باشد. منظور از SDI مجموعه‌اي از سياست‌ها، استانداردها، شبكه‌هاي دسترسي، داده‌هاي مكاني، سازمان‌ها و نيروهاي انساني بوده كه امور مختلف توليد، جمع‌آوري، ذخيره‌سازي، دسترسي و استفاده بهينه از داده‌هاي مكاني را تسهيل و هماهنگ مي‌سازد. ژئوپورتال نیز درگاه تحت وب این زیرساخت بوده که امکان جستجو، يافتن و دسترسي، نمایش، ویرایش و تحلیل اطلاعات مكاني به اشتراک‌گذاشته در SDI را فراهم می‌آورد.

 فعالیت‌های کمیته مخاطرات بیولوژیک سازمان نقشه برداری کشور در زمینه کرونا
سازمان نقشه‌برداري كشور به‌منظور راهبری و هماهنگی در حوزه مدیریت بحران مخاطرات بیولوژیکی (کرونا و ...) با به‌کارگیری سامانه‌ها و زیرساخت‌های اطلاعات مکانی به‌عنوان ابزاری برای کمک به تصمیم‌­سازی مسئولین ذیربط براي نخستين بار از زمان تاسیس، اقدام به تشكيل «كميته مخاطرات بيولوژيكي» ذيل «كميسيون مديريت بحران» خود نمود. هدف اين كميته، پشتیبانی مكاني از مديريت بحران در حوزه جمع‌آوري اطلاعات، شناسايي، رصد و پايش مخاطرات بیولوژیک از طریق تهيه اطلاعات مكاني به‌روز و ارائه نقشه‌های موضوعی و خدمات مکان­‌مبنای مرتبط با این موضوع، در بستر زيرساخت داده‌هاي مكاني (SDI) و در قالب به‌کارگیری ژئوپورتال در راستای نیل به بهبود شاخص‌های سلامت جامعه و توسعه پایدار کشور و ارتقا و بهبود خدمت‌رساني به عموم جامعه و دستگاه‌هاي دولتي می‌باشد. براساس قابليت‌ها و توانمندي‌هاي‌ تخصصي موجود در سازمان نقشه‌برداري كشور و مطالعات انجام شده، خدمات مكان‌محور مشابهي با اقدامات کشورهای توسعه‌­یافته در این زمینه به منظور مديريت بهينه بحران همه‌گیری كرونا در كشور می‌توان انجام داد.

1- مطالعات تحقیقات و فعالیت‌های دانشگاه‌ها و سایر موسسات در نقاط مختلف جهان در زمینه کرونا

2-تعریف فرایندهای اجرایی در کمیته برای کمک به مدیریت بحران کرونا
فرایندهای ذیل برای بهینه‌سازی مدیریت بحران کرونا در کمیته مخاطرات بیولوژیکی سازمان نقشه برداری تعریف گردید:
توسعه زير پرتال مكان‌محور پايش شيوع و گسترش بيماري بر اساس تقسيمات كشوري و شهري و به تفكيك زمان، مساحت، جمعيت، هرم سني، جنسيت و غيره
توسعه برنامه کاربردی مكان‌محور پيشنهاد دهنده به كاربران تحت وب یا موبایل با قابلیت‌­هایی از قبیل:
جستجوي نزديكترين مراكز درماني كه ظرفيت پذيرش مداواي مبتلايان را داشته
ارائه كوتاه‌ترين مسير دسترسي به مكان‌ها و مراكز مذکور
توسعه برنامه کاربردی مكان‌محور تحت وب به منظور پيشنهاد تخصيص بهينه و عادلانه امكانات پزشكي براساس اطلاعات مكاني-آماري
توسعه برنامه کاربردی مكان‌محور تحت موبايل با هدف ايجاد بستر جمع‌آوري و نمايش اطلاعات مكاني داوطلبانه (VGI) مرتبط با بيماري كرونا توسط مردم (مانند درج موقعيت مكان‌هايي همچون داروخانه‌هاي ارائه‌دهنده داروهاي خاص كرونا، آزمايشگاه‌هاي ارائه دهنده خدمات تشخیص كرونا، مراكز ارائه دهنده امكانات بهداشتي از قبيل ماسك، دستكش، مواد ضد عفوني كننده و غيره)
 
به‌منظور ارائه خدمات اطلاعات مکانی برای مدیریت بحران کرونا، توسط کمیته مخاطرات بیولوژیک سازمان نقشه­‌برداری کشور در بستر ژئوپورتال، این برنامه‌های کاربردی در صفحه ژئوپورتال ملی iransdi.ir به‌صورت آنلاین طراحی و پیاده‌­سازی شده است.
یکی از ابتکارات بسیار کاربردی در این سامانه، نمایش اطلاعات مبتلایان به تفکیک استان‌‎ها و تعداد مبتلایان در هر 1000 کیلومتر مربع، تعداد مبتلایان در 100 هزار نفر و نقشه نرخ رشد کرونا در استان‌های کشور بوده که به صورت نقشه­‌های موضوعی در شکل 1 نمایش داده شده است.


شکل1- ایجاد زیر پورتال مدیریت بحران کرونا
 
یکی دیگر از تحلیل‌های مکانی مفید و کاربردی در خصوص خدمت رسانی به مردم در شرایط بیماری کرونا، یافتن نزدیکترین مرکز بهداشتی درمانی کاربران در هر نقطه از کشور و مسیریابی بهینه به این مراکز درمان براساس تحلیل مکانی نزدیکترین فاصله بوده، که اخیرا توسط کمیته مخاطرات بیولوژیک به ژئوپورتال ملی سازمان نقشه برداری کشور اضافه گردیده است. نمونه اجرایی این تحلیل در شکل 2 نمایش داده شده است. در خصوص برنامه جستجوی نزدیکترین مرکز درمانی به کاربران، داده‌های مکانی مراکز درمانی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جمع آوری شده و مبنا قرار گرفته است.

شکل2- یافتن کوتاهترین مسیر به بیمارستان‌های مرتبط با کرونا

از جمله اقدامات عملی صورت گرفته در این خصوص، نمایش توزیع مکانی داروخانه‌های سراسر کشور در ژئوپورتال و ارائه شماتیک محدوده مکانی تحت پوشش هر داروخانه تحت قالب تحلیل مکانی پلیگون‌های تیسن بوده است که این قابلیت هم اکنون در ژئوپرتال ملی مطابق شکل 3 قرار داده شده است.

شکل3- موقعیت مکانی تحت پوشش داروخانه‌ها

لازم به ذکر است برنامه کاربردی توزیع مکانی داروخانه‌های سراسر کشور و بررسی محدوده پوشش مکانی آن‌ها براساس داده‌های اولیه‌ای که از OSM جمع‌آوری شده، طراحی و ایجاد شده است. در ارتباط با اکتفای داده‌های مکانی مورد نیاز جهت این برنامه‌های کاربردی، نیاز به تهیه داده به روش مردم گستر نیز می‌باشد. از جمله اقدامات بسیاری کاربردی این کمیته، توسعه برنامه کاربردی مكان‌محور تحت موبايل با هدف ايجاد بستر جمع‌آوري و نمايش اطلاعات مكاني داوطلبانه (VGI) مرتبط با بيماري كرونا توسط مردم (مانند درج موقعيت مكان‌هايي همچون داروخانه‌هاي ارائه‌دهنده داروهاي خاص كرونا، آزمايشگاه‌هاي ارائه دهنده خدمات تشخیص كرونا، مراكز ارائه دهنده امكانات بهداشتي از قبيل ماسك، دستكش، مواد ضد عفوني كننده و غيره) می‌­باشد.

بنابراین مردم می‌توانند با استفاده از این تکنولوژی‌ها و دسترسی به اینترنت، اطلاعات بحران کرونا را از طریق تلفن همراه، تبلت، کامپیوتر به صورت اشکال هندسی مختلف (نقطه، خط و پلیگون)، متن، تصویر، فیلم و صدا گزارش کنند و همچنین مبتلایان می‌توانند از لحاظ بهداشتی و درمانی درخواست کمک داشته باشند. مدیران بحران نیز امکان مشاهده این اطلاعات را دارند و می‌توانند تصمیم‌های کارآمدی را اتخاذ کنند. در روش جمع­‌سپاری تولید داده مکانی نیز، معماری پایه با پیروی از معماری شبکه مرکز هماهنگی داده مکانی نسل دوم مبتنی بر وب و با وجه معماری توزیع‌­یافتگی و سرویس‌گرایی می­‌باشد. بمنظور مشارکت دادن کاربران داوطلب در تولید داده مخازن پورتال‌­های مکانی، ساختار  مبتنی بر شبکه مرکز هماهنگی داده‌­های مکانی همانند شکل 4 را می‌توان در نظر گرفت.

در پایان از جمله فعالیت‌های انجام شده به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:
•تهیه و تدوین آئین‌نامه داخلی مربوطه در نه بخش اصلی پس از سه جلسه بحث و هم‌اندیشی
•مطالعه و تحقیقات کلی روی مقالات انجام شده در سراسر دنیا در جهت شناسایی پارامترها و ارائه خدمات مکانی برای مخاطرات بیولوژیکی
•بررسی سناریوهای مرتبط با کاربرد اطلاعات مکانی برای خدمت رسانی به مدیریت بحران مخاطرات بیولوژیکی
https://www.ncc.gov.ir/vdcf.xdmiw6dejgiaw.html
ncc.gov.ir/vdcf.xdmiw6dejgiaw.html
ارسال نظر
نام شما
آدرس ايميل شما
کد امنيتی