Please ensure Javascript is enabled for purposes of website accessibility
plus
reset
minus
plus
minus
تاریخ انتشارشنبه ۹ بهمن ۱۴۰۰ ساعت ۱۳:۲۵
کد مطلب : ۴۸۴۶
گذری بر تاریخچه واژه " ژئوماتیک"

تاریخچه واژه ژئوماتیک

این مقاله تاریخچه اصطلاح "ژئوماتیک" را از آغاز تا استفاده کنونی آن در سطح بین المللی خلاصه می کند و بر اهمیت چشم‌اندازی که این مفهوم جدید برای تحریک چنین پذیرشی دارد، تأکید می‌کند، یعنی انتقال بهتر پتانسیل عصر دیجیتال برای ایجاد گردش کار جدید و کارآمدتر از داده های جغرافیایی ( زمین مرجع)
تاریخچه واژه ژئوماتیک
plusresetminus
این مقاله تاریخچه اصطلاح "ژئوماتیک" را از آغاز تا استفاده کنونی آن در سطح بین المللی خلاصه می کند و بر اهمیت چشم‌اندازی که این مفهوم جدید برای تحریک چنین پذیرشی دارد، تأکید می‌کند، یعنی انتقال بهتر پتانسیل عصر دیجیتال برای ایجاد گردش کار جدید و کارآمدتر از داده های جغرافیایی ( زمین مرجع).  در نهایت، ضمن پذیرش و صحه گذاشتن بر نقش افراد و سازمان های کلیدی  در روزهای نخستین شکل گیری مفهوم ژئوماتیک  با  تایید بر استفاده گسترده از اصطلاح "ژئوماتیک" در بسیاری از کشورها و زبان ها به پایان می‌رسد.
از منظر تاریخی، کلمه "ژئوماتیک" برای اولین بار در فرانسه در اوایل دهه 1970در وزارت تجهیزات و مسکن ظاهر شد. در آن زمان، ژئوماتیک فقط به فعالیت‌های نقشه‌برداری به کمک رایانه اشاره می‌کرد، شبیه به کلمه Photogéomatique که در همان زمان توسط همان افراد برای فتوگرامتری به کمک رایانه ابداع شده بود. از آنجایی که  این کلمات جدید معنای محدودی داشتند و واژگان را با مفاهیم غنی‌ خود تقویت نمی‌کردند، هرگز به کاربرد گسترده‌ای نرسیدند.
چند سال بعد، اصطلاح "ژئوماتیک" در کانادا - به طور اخص، در شهر کبک - بدون اینکه مخترعان آن در مورد استفاده قبلی آن در فرانسه شنیده باشند، دوباره ابداع شد و این بار، علی‌رغم منشأ آن در زبان فرانسوی، در سراسر جهان گسترش یافت. این واژه به طور ویژه برای انتقال یک مفهوم غنی‌شده جدید ایجاد می‌شد که نمایانگر دیدگاه مدرنی بود که در بین نقشه‌برداران، فتوگرامتریست‌ها، زمین‌شناسان، هیدروگراف‌ها و نقشه‌نگاران رواج داشت.
 میشل پارادی، نقشه بردار زمینی در کانادا،که در دپارتمان منابع طبیعی کبک کار می کند، اصطلاح " ژئوماتیک" را به عنوان  یک اصطلاح چترگونه ایجاد کرد که شامل هر روش و ابزاری از جمع آوری داده تا توزیع می شود. در واقع، از آنجایی که میشل پارادی این کلمه را برای استفاده در مقاله اصلی خود در سمپوزیوم صدمین سالگرد انستیتو نقشه برداری کانادا (موسسه ژئوماتیک فعلی) ابداع کرد، کلمه "ژئوماتیک"  پیوندی قوی به این موسسه دارد. دیدگاه او حول این اصطلاح ، در شماره سوم The Canadian Surveyor در سال 1981 معرفی شد.(Paradis 1981)
در این دوره، دانشگاه لاوال برای مقابله با چالش‌های جدید مرتبط با دیدگاه جدید ژئوماتیک، در حال بازنگری عمده برنامه‌های درسی خود بود. دپارتمان علوم زمین شناسی که در سال 1986 به رهبری دکتر پیر گانیون و بر اساس این پارادایم جدید ساخته شد برای اولین بار برنامه دانشگاهی ژئوماتیک در جهان را ارائه داد، که لیسانس علوم ژئوماتیک بود [Bédard et al ,1987]. سپس نام گروه (علوم ژئوماتیک)، دانشکده (جنگل شناسی و ژئوماتیک) را تغییر دادند و در سال 1989 مرکز ژئوماتیک (مرکز تحقیقات ژئوماتیک امروزی) را ایجاد کردند. آنها فعالیت‌های تحقیقاتی شش آزمایشگاه مستقل را با هم ترکیب کردند: ژئودزی و مترولوژی، فتوگرامتری، نقشه برداری، نقشه برداری قانونی، سنجش از دور، و سیستم های اطلاعاتی مرجع مکانی. بازسازی لاوال زیر چتر ژئوماتیک شتابی ایجاد کرد که در همه جا گسترش یافت: شرکت‌های خصوصی، دولت‌ها، انجمن‌ها و سایر دانشگاه‌ها بخش‌ها و دپارتمان‌های «ژئوماتیک» را ایجاد کردند یا خود را به عنوان سازمان‌های ژئوماتیک معرفی کردند.
پس از توصیه Champlain و مونترال، نام انجمن canadienne des Sciences géodésiques et cartographiques ابتدا در فرانسه به Association canadienne des Sciences géomatiques تغییر کرد. سپس بعد از بحث های اولیه در مورد نام انجمن را به sociationcanadienne des Sciences géomatiques  تغییر دادند. چنین نامی نشان داد که "ژئوماتیک" به عنوان یک چتر مورد استفاده قرار می گرفت و جایگزین رشته های موجود نقشه برداری، ژئودزی و فتوگرامتری نمی شد.  استفاده صریح از شکل جمع در این اصطلاح، نشان داد که این علوم به تنهایی قابل ارائه میباشد و در عین حال دیدگاه مشترکی دارد و مسائل مشترک ناشی از عصر دیجیتال جدید را به اشتراک می‌گذارد و چنین تغییری هدف مورد نظر اصطلاح Geomatics را بهتر منعکس می کند.
از سوی دیگر، نام انگلیسی «مؤسسه نقشه‌برداری و نقشه‌برداری کانادا» پس از تغییر نام فرانسوی آن به «انستیتوی ژئوماتیک کانادا» تبدیل شد و نشان می‌دهد که چنین نگرانی برای شعب انگلیسی‌ زبان مؤسسه مطرح نیست. مقاله کلیدی گانیون و کلمن [1990] در بحث کلی که در کانادا و چندین کشور دیگر تدوین شد در این راستا بسیار تأثیرگذار بود.
این پارادایم ژئوماتیک را به عنوان علم ساخت و ساز کارآمد و گردش کار تولید داده مرتبط با زمین، از اندازه گیری های اولیه با استفاده از فناوری های متنوع، تا پردازش و انتشار داده ها معرفی میکند. ژئوماتیک همچنین به تأثیرات جریان کارهای دیجیتالی جغرافیایی بر جامعه، سازمان ها و افراد می پردازد. این رویکرد بر رویکردی جامع و سیستمی برای تقویت فناوری اطلاعات مکانی ناهمگن (GIT) در کارآمدترین گردش کار تأکید دارد. ژئوماتیک دانش لازم برای تسلط بر پیچیدگی‌های پنهان روش‌های ارجاع فضایی متعدد و(کمی و کیفی) مورد استفاده برای ادغام در بسیاری از پروژه‌ها و سیستم‌ها را به ارمغان می‌آورد. ژئوماتیک به ساخت برنامه‌های کاربردی با سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی GIS   کمک می‌کند، اما بسیاری از پروژه‌های مستقل نیازی به GIS ندارند (به عنوان مثال، در بررسی‌های میدانی برای ساخت سد، پردازش تصاویر ماهواره‌ای برای مطالعه اثرات زیست‌محیطی و یا محاسبه حجم از اسکن‌های سه‌بعدی مواد معدنی استخراج‌شده است).
اگرچه هنوز هم معمول است که غیر متخصصان دو واژه  GIS و ژئوماتیک را با هم اشتباه بگیرند، اما هرگز هدف ایجاد چنین اغطلاتی  نبوده است . GIS. تنها یک مؤلفه است که ممکن است به گردش کار داده های مکانی کمک کند. ژئوماتیک «علم انتخاب و زنجیره‌بندی فناوری‌های اطلاعات مکانی مختلف به کارآمدترین روش، با در نظر گرفتن فناوری‌های ارتباطی امروزی و نیازها و زمینه‌های کاربران (بودجه، زمان، قانونی، سازمانی) است .  [Bédard,2007].
اکنون و پس از یک ربع قرن تاریخ، اصطلاح "ژئوماتیک" را می توان در بسیاری از کشورها و بسیاری از زبان ها شنید. از لغت نامه ها تا دایره المعارف ها، از بیش از 75 مدرک دیپلم در بیش از 50 دانشگاه و کالج، از مجلات علمی تا مجلات حرفه ای،  کلمه "ژئوماتیک" جای خودش را ساخته است و تغییر نگرش  جدید مفید بودن خود را ثابت کرده است.

References
-Bédard, Yvan .2007. "Geomatics" 26 years of history already, Geomatica, https://doi.org/10.5623/geomat-2007-0029
- Bédard, Y. 2007. Geomatics. Encyclopedia of Geographic Information Science. K. Kemp (ed.), SAGE Publications, (in press). N.B. This encyclo pedia entry contains more details.
-Bédard, Y., P. Gagnon and P.A. Gagnon. 1987. Modernizing Surveying and Mapping Education: the Programs in Geomatics at Laval University. Proceedings of the XIIth National Surveying Teachers Conference: Surveying the Future. In cooperation with ACSM-ASPRS-ILI-WSLS, University of Wisconsin-Madison, July 5-10, pp.
 239-256.
- Gagnon, P. and D. Coleman. 1990. Geomatics, an Integrated, Systemic Approach to Meet the Needs for Spatial Information. CISM Journal ACSGC, Canadian Institute of Surveying and Mapping, 44(4), pp. 377-382.
 -Paradis, M. 1981. De l’arpentage à la géomatique (From Surveying to Geomatics). The Canadian Surveyor, 35(3), pp. 262-268.

 
ویراستار : فریبا نوروزی
مترجم : پروین رفاهی
مرجع : GEOMATICA VOL.61,No.3,2007
https://www.ncc.gov.ir/vdcd.o0o2yt0j9a26y.html
ncc.gov.ir/vdcd.o0o2yt0j9a26y.html
1